دروازه ملل

31 فروردین 92 06:16 ب.ظنویسنده : صادق افشار

 

در مشرق جلوخان پلكان ورودی، به فاصله 22 متری از لبه صفه، كاخ كوچكی است كه "دروازه همه ملل" نام دارد زیرا كه نمایندگان همه اقوام تابع كشور ایران بدان وارد می‌شده و سپس به سوی كاخ‌های بار می‌رفته‌اند این بنا مشتمل است بر تالاری با دیوارهای خشتی ستبر، سه درگاه عظیم و چهار ستون رفیع كه سقف نگه می‌داشته اند.این ساختمان متعلق است به زمان خشایارشا و اگر هم داریوش بزرگ پی ریزی اش كرده بود، خشایارشا آن را برآورده و تمام كرده است.

تالار، 5/612 متر مربع وسعت دارد (هر ضلع، 75/24 متر) و بامش 18 متر بلند تر از سطح جلوخان پلكان ورودی بوده و به عبارت دیگر، تیغه كنگره‌هایش نزدیك 33 متر از سطح دشت (در كنار دیوار صفه) بالاتر بوده است.

ستون هایش كمی بیشتر از 5/16 متر ارتفاع داشته اند و دو تای آنها تا سال 1965 م. بر سر پا بوده و یكی دیگر را هم با خرده ریزه‌ها و شكسته‌های دو ستون دیگر بر پا كرده ‌اند (نگاه كنید به ضمیمه سوم). این ستون تازه ب پا شده كامل ترین ستون تخت جمشید كنونی است.

ستون های این تالار از چند قسمت درست شده است؛ زیر ستونی به صورت زنگوله، با شیارهای عمودی كه اصطلاحاً قاشقی خوانده می شود و بر فراز آن یك سنگ چرخ مانند كه بدان شالی ستون می گویند، سپس قلمه ستون است كه به صورت استوانه ای شیاردار و رفیع بر فراز شالی نهاده شده (تعداد شیارهای استوانه 48 عدد است.)

آنگاه گل ستون می آید كه خود از چند قسمت درست شده و به نقش برگ ها و غنچه های دوازده پر و گل نیلوفر آبی و برگ های طوماری و پیچكی نخل آراسته است و قسمت چهارم، سر ستون است كه به شكل گاو زانو زده دو سر پشت به پشت داده است كه با گل و برگ تزیین شده است. بر فراز سر ستون، یعنی میان سر و گردن گاوهای پشت به پشت داده، سر یك شاه تیر قرار می گرفته است. ان شاه تیرها به نوبه خود تیرهای كوچك تری را حمل می كرده اند و سقف بر روی آنها نگه داشته می شده است. درگاه های غربی و شرقی هر كدام 10 متر ارتفاع و 82/3 متر پهنا دارند اما درگاه جنوبی ارتفاع بیشتری داشته و بر خلاف آنها، ساده و بی نقش بوده است. در دو جانب درگاه غربی،‌ دو گاو نر بسیار عظیم جرزهای درگاه را بر پشت خود نگه داشته اند. روی اینها به جهت غرب یعنی دشت است و بازدید كننده تازه وارد شده را می نگرند و پاهای جلویی شان بر سكوهایی كه 5/1 متر از كف درگاه ارتفاع دارد، نهاده شده است.

این نوع "گاوان دروازه بان" در هنر آشوری سابقه داشته و در اینجا از همان سنت استفاده كرده اند اما ایرانی تنها به اقتباس بسنده نكرده و ابداعاتی هم در آن وارد كرده است.مثلاً  بر خلاف نمونه های آشوری، كه پنج پا دارند، این دو ابوالهول- به طور طبیعی- چهار پا بیشتر ندارند و دو پای عقبشان حالت حركت را نشان می دهد. هر یك از گاوان ریشی بلند و مستطیل شكل دارد كه با گل دوازده پر و غنچه ای از نیلوفر آبی آراسته شده و بر روی سینه، پهلوها، كپل، شانه و مازه هر یك رشته های بسیار مجعد مو، به صورت پولك های برجسته منودار است و حلقه ای از گلهای دوازده به گردن هر كدام آویخته است. در بالای سر اینها، بر جبهه درونی هر یك از جرزهای این درگاه و به صورت قرینه، سنگ نوشته ای لست كه به سه زبان و سه خط میخی از خشایارشا، كه بر لوحه های چهار گوش نقر گردیده است.

متن وسطی به فارسی باستان است و آن كه به سوی دشت می باشد، عیلامی و آن كه رو به سوی تالار دارد به بابلی یا آكدی است. مضمون هر سه جفت كتیبه یكسان است، یعنی در حقیقت دوازده نسخه از یك كتیبه، نگاشته شده كه ترجمه آن چنین است:

" خدای بزرگ اهورامزدا است، كه این زمین را آفرید، كه خشایارشا را شاه كرد، یكی را شاه بسیاری، یكی را سرور بسیاری. من{هستم} خشایارشا، شاه  بزرگ، شاه شاهان، شاه كشورهایی كه مردم گوناگون دارند، شاه این جهان فراخ و دور، پسر داریوش شاه، (از تخمه) هخامنشی. گوید خشایارشا شاه: این بارگاه همه ملل (دوورثیم ویسه دهیوم) را من به توفیق اهورامزدا ساختم. بسا ساختمان های خوب دیگر در این پارسه (تخت جمشید) كرده آمد، كه من برآوردم و پدرم بر پا كرد. هر آن بنایی كه زیبا می نماید، همه را بهه تأید اهورامزدا، ما ساختیم. گوید خشایارشا شاه: اهورامزدا مرا بپایاد! و كشورم را و هر چه بر دست من ساخته آمده و هر چه بر دست پدرم بر پا گشته، اینها را نیز اهورامزدا بپایاد!

بر این جرزها و حتی بر تنه این گاوان گروهی از بازدید كنندگان نامی و گمنام اسم و رسم خود و تاریخ دیدارشاناز تخت جمشید را كنده اند كه از میان اینها مشهور تر از همه كارستن نیبور (سال 1765 م.)، كاپیتان جان ملكم (سال 1800 م.، و دیگر بار در 1810م.)، سر هارفورد جونز بریجز(سال 1809م.)، جیمز موریه (1810م.)، كنت دوگوبینو، استانلی (1870م.) و شارل تكسیه اند.




برچسب ها: کاخ تخت جمشید ، تخت جمشید ، کاخهای تخت جمشید ، کاخ های تخت جمشید ، joj [ladn ، تصاویر تخت جمشید ، عکسهای تخت جمشید ،
آخرین ویرایش: - -

 

 
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic