تبلیغات
تخت جمشید - کاخ آپادانا در تخت جمشید

کاخ آپادانا در تخت جمشید

16 فروردین 92 12:28 ب.ظنویسنده : صادق افشار

 

«آپادانا» یا كاخ بار داریوش و خشایارشا كه اریك اشمیت، حفار تخت‌جمشید آن را «عالی‌ترین، باشكوه‌ترین و وسیع‌ترین ساختمان‌های تخت‌جمشید» خوانده، مشتمل است بر یك تالار چهارگوش مركزی با 36ستون و سه ایوان، در جهت‌های شمال، شرق و غرب (هر یك با 12 ستون) و چهار برج در چهار گوشه بیرونی تالار و یك رشته اتاق نگهبانی در جنوب. بنای «آپادانا» به دست داریوش بزرگ آغاز شد و در زمان خشایارشا به اتمام رسید. سطح این كاخ نزدیك به سه متر از كف حیاط آپادانا و كف دروازه همه ملل بلندتر ساخته شده و در بیشتر قسمت‌ها متكی بر سنگ تنه كوه است. برای رفتن به درون این كاخ دو پلكان دو طرفی، یكی در سمت شمال چسبیده به ایوان شمالی و یكی در سمت مشرق و متصل به ایوان شرقی درست كرده‌اند. دیوارهای این پلكان‌ها و پیش بست‌شان مزیت به نقوش و كتیبه‌های باشكوهی است. از 72 ستونی كه روزی سقف آپادانا و ایوان‌هایش را برپا می‌داشته‌اند، امروز تنها 14 عدد برپا است كه یكی از آنها (در شمال شرقی ایوان شرق) بازسازی شده است. اما بر پاییه روایات سیاحان اروپایی و تصاویری كه از تخت‌جمشید كشیده‌اند می‌دانیم كه در سال 1619 میلادی هنوز 20 ستون برپا بوده است و این تعداد در سالهای 1627 به 19، در 1677 به 18، در 1694 به 17، در 1787 به 15 و در سال 1841م. به 13 عدد كاهش یافته كه از ان تاریخ به بعد، دیگر ستونی فرو نیفتاده است. در اینجا به شرح مختصری از قسمت‌های مختلف «كاخ آپادانا» می‌پردازیم:


تالار مركزی آپادانا

بزرگترین و با شكوه‌ترین كاخ داریوش آپادانا بوده است كه بنایش درحدود 515 ق.م آغاز شد و تكمیل آن سی سال به طول انجامید، (تالار مركزی) این كاخ مربع شكل (5/60 متر * 5/60) است و 6 ردیف ستون 6 تایی سقف آن را با ارتفاعی بیش از 20 متر نگهداری می‌كرده است. پس مجموع ستونهای  سه ایوان آپادانا (36) به اضافه ستونهای (تالار) 72 عدد بوده و همین وضع در آپادانای داریوش در شوش هم یافته شده است- عدد 72 اهمیت اهمیت ویژه‌ایی دارد كه دربارة آن، در ضمیمة 3 سخن خواهیم راند. وسعت و شكوه این (تالار) در تاریخ هنر قدیم بی‌سابقه بوده، بطوری كه گنجایش پذیرایی از ده هزار میهمان را داشته است. ستون‌های (تالار) در ارتفاع و شكل درست مانند ستون‌های ایوان شمالی است، یعنی هر ستون مركب است از سرستون گاو دوسر و گل و بوتة زیر آن و ساقة استوانه‌ایی شیاردار و فقط شكل زیر ستون آنها با هم فرق دارد، یعنی به جای اینكه زنگوله‌ایی باشد، متشكل از دو قطعه سنگ مكعبی شكل است، كه سنگ كوچكتر برفراز سنگ بزرگ‌تر (جمعاً به ارتفاع 155 سانتی‌متر) استوار شده است و خود، زیر شالی چرخ مانند نصب شده است. سقف وسیع و سنگین تالار بر روی الوارهای گران، از چوب سدر و یا سرو، استوار بوده و برای آنكه باران، بام را خراب نكند، درون دیوارهای خشتی، راه‌ابهای قائم با آجر و ملاط قیر ساخته‌اند كه آب باران را به مجاری زیرزمینی، كه از زیر آپادانا می‌گذشته، میرسانیده است. دیوارهای (تالار) همه به پهنای 32/5 متر و از خشت حام بوده است. خشت‌ها را به اندازة 33*33*13  سانتی‌متر ساخته و با ملاط گل و آهك بهم چسبانیده‌اند، روی دیوارها لایه‌ایی از گل و گچ، به پهنای 5 سانتی‌متر و روی آن را با لایه‌ایی از گچ سبز خاكستری رنگ پوشانده‌اند. رنگ دیوارهای كاخها در همه‌جا چنین بوده و در همة قسمتهای آپادانا كف را با ملاط گچ وگل، به ضخامت 3 تا 5 سانتی‌متر اندوده و روی آن را با فرشی از گچ سبز خاكستری پوشانده بوده‌اند گه آثار آن به دست آمده است. دو درگاه قرینه، (تالار) آپادانا را به ایوان‌های غربی و شرقی می‌پیوسته است. دیوارهای این قسمت از خشت و آجر بوده‌اند. كف درگاه‌های دوگانه‌ایی كه در دیوار شمالی قرار داشته ورودی‌های اصلی كاخ محسوب می‌شده‌اند و قسمتی از دیوارهایشان از سنگ بوده است- در اینجا نشانی از نقوش برجسته نیافته‌اند. درها را كه حدوداً 15 متر بلندی داشته، به احتمال زیاد بصورت دو لنگه و مجهز به درهای كوچك‌تر می‌ساخته‌اند. جنس آنها احتمالاً از چوب سرو یا سدر بوده و رویشان را روكشی از زر می‌پوشانده است.

در فروردین سال 1320 ش. یك قطعه از چنین روكشی را (9هنگاه كوتاه كردن دیوارهای خشتی باستانی) در ناحیة (اتاقهای جنوبی قصر آپادانا) در (لای دیوار) یافته‌اند كه اندازة آن 12*31 سانتی‌متر است و 289 گرم وزن دارد و رویش سه گاو بالدار، قلمزنی شدخ است و سوراخ‌هایی بر روی آن تعبیه شده كه جای میخهایی را كه با آن به در وصلش می‌كرده‌اند نشان می‌دهد. دوتا از این‌گونه میخها از جنس طلا و به همراه صفحه بود. در سوی جنوب (تالار)، دو درگاه- قرینة درگاه‌های شمالی ـ به دهلیزی باز می‌شد كه به انبارها و یك حیاط رواق‌دار می‌رسید. نور درون (تالار بزرگ مركزی) از طریق دریچه‌های بزرگی كه در دیوارهای شرقی و غربی (هر یك 6 عدد) و دیوار شمالی (5 عدد) تعبیه كرده بودند، تأمین می‌شد دیوار جنوبی پنج تا طاقچة بزرگ داشت.

ساختمان این كاخ باشكوه، كاری سترگ و ماندنی بود و به همبن سبب داریوش بزرگ فرمان داد تا نام و نشانش را و بزرگی و نیكویی ایرانشهر را بر چهار خشت زرین و چخار خشت سیمین ـ هریك به طول و عرض 33 سانتی‌نتر و پهنای 15 میلی‌مترـ به سه زبان و خط فارسی باستان، بابلی وایلامی نقر كردند و چهار جعبة سنگی كه هركدان 45 سانتی‌متر طول و عرض و 15 سانتی‌متر بلندی داشت ساختندو در هر جعبه، یك لوح رزین و یك لوح شیمین به همراه چند سكه، از نوع سكه‌های ایونیه و لودیه و یونان، كه در آن روزگار رواج داشت (در 515 ق.م هنوز سكه‌های داریوش، موسم به داریك  یا داریوشی ضرب نشده بود) قرار دادند و در چهار گوشة (تالار)، زیر پی دیوار آپادانا، با تخته سنگهایی گران مدفون ساختند. دوتا از این جعبهها و گنجینه‌هایشان را در طول ایام به ناراج برده‌اند و جای خالی یكی از آنها  ـ در گوشة شمال غربی آپاداناـ در دل سنگ كوه، آشكار مانده بود. فردریك كرفتر در سال 1313 ش. به بررسی این جای خالی پرداخت و نتیجه گرفت كه باید در سه گوشه‌ش دیگ تالار نیز نمونة آن یافت شود. پس گوشه‌‌ها را كندند و در گوشة شمال شرقی و جنوب شرقی جعبه‌ها و گنجینة درون آنها را یافتند و به تهران فرستادند. اكنون یك جفت از لوحه‌ها در موزة ملی ایران نگهداری می‌شود. روی هریك از این چهار لوحه، متنی به سه زبان فاسی باستان(10 سطر، ایلامی) ایلامی 7 سطر و بابلی (8 سطر)به خط میخی كنده‌اند. بنابراین متن همة كتیبه‌های دوازده گانه، یكسان و ترجمة آن چنین است:

داریوش شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه كشورها، پسر ویشپسر ویشتاسپه [از تخمة‍‍[ هخامنشی. داریوش شاه گوید: این است كشوری كه من دارم. از [جایگاه] سكاهایی كه آنسوی سغد تا برسد به (حبشه)، از هندوستان تا برسد به لودیه، آن را اهورامزدا، مهست خدایان، به من بخشیدا است. اهورانزدا مرا و این خاندان شاهیم را بپایاد!)


محوطة جنوبی آپادانا


برچسب ها: کاخ تخت جمشید ، کاخهای تخت جمشید ، کاخهای باستانی ، کاخ آپادانا ، کاخ های هخامنشی ، کاخ داریوش بزرگ ، تخت جمشید ،
آخرین ویرایش: 16 فروردین 92 12:34 ب.ظ

 
29 تیر 96 08:53 ب.ظ
Hello! I could have sworn I've visited your blog before but after browsing through some of the articles I realized
it's new to me. Nonetheless, I'm certainly happy I stumbled upon it and I'll
be book-marking it and checking back often!
22 تیر 96 03:11 ق.ظ
Howdy very nice site!! Man .. Beautiful .. Superb ..
I'll bookmark your site and take the feeds also? I'm glad to seek out a lot of helpful info
right here within the publish, we'd like develop extra
strategies in this regard, thanks for sharing.
. . . . .
31 فروردین 96 02:05 ق.ظ
Terrific article! This is the type of info that should be shared across the internet.
Disgrace on the seek engines for no longer positioning this submit higher!

Come on over and talk over with my website .
Thanks =)
20 فروردین 96 04:47 ب.ظ
I think this is among the most significant info for
me. And i'm glad reading your article. But wanna remark on some general things, The site style is great, the articles is really nice :
D. Good job, cheers
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر